Busturialdeko Hitza

Paez indigenen komunitateko kide da Jeronimo Poche (Paez Cauca, [Kolonbia], 1983). Gaur bertan koka landareari buruzko hitzaldia emango du Elai-Alai aretoan, 17:30ean.

Zer azalduko duzu gaur koka landareari buruz?

Koka landarearen beste ikuspegi bat azaltzen saiatuko naiz. Hemen koka kaltegarria da, kokaina kontsumitzen delako. Guk beste kontzeptu bat dugu, eta hori erakutsi nahi dut.

Koka indigenentzat bizia dela diozue. Zergatik?

Oso garrantzitsua da guretzako. Medikuntza tradizionalean erabiltzen dugu, eta berarengandik produktuak atera nahi ditugu. Tea, gaseosa edo gailetak, esaterako.

Kokak esangura berezia izan du beti indigenentzat, ez da hala?

Indigenen artean, sendagileek oraindik gaixotasunak sendatzeko erabiltzen dute, eta Paez komunitatean oso esangura berezia du. Hori bai, koka landarea kaltegarria bihur daiteke osagarri kimikoak gehitzen zaizkionean, kokaina ateratzeko egiten den moduan, esaterako.

Zelako garrantzia du landare horrek zuen ekonomian?

Ekonomian baino, sendabelar legez du garrantzia gehiago. Komertzializatzeko produktuak egitearena berria da. Oraindik sendabelar legez erabiltzen dugu gehienbat. Gainera, produkzioa naturala da, ez diogu osagai kimikorik botatzen.

Aurrerantzean, beraz, koka landaretik eraratorritako produktuak merkaturatzea da asmoa.

Bai, hala da. Eta hona produktuak egitearen proiektua azaltzen ere etorri gara, merkatu-bideak zabaltzeko. Orain izan dugun iniziatiba da. Batetik, gobernuaren politiken kontra egon garelako beti. Gobernuak airez fumigatzen ditu soroak, eta horren aurka gaude. Koka landatzea legala da, eta guk ez dugu narkotrafikorako erabiltzen. Bestalde, produktu horiek merkaturatzea gure ekonomiari irtenbidea emateko nahikoa izango den ez dakit, baliteke. Oraingoz, gure proiektua ezagutarazi nahi dugu.

Arazo asko al dituzue Gobernuarekin?

Bai. Indigenak gutxiengoa gara, eta inork ez digu aintzat hartzen. Politika guztiak gu desagerraraztea bilatzen dute, eta guk erresistentzia egiten diegu. Horrela, lagungarri zaizkigu Gernika Gogoratuz edo Ideasur bezalako erakundeak, estatu politikengandik independenteak direlako eta errespetatu egiten gaituztelako. Irauteko modu bakarra, oraingoz, babesa bestelako espazioetan bilatzea da. Lurra kendu digute, eta berreskuratu gura izan dugunean lapurtzat eta FARC-eko aliatutzat jo gaitu estatuak. Gure kultura eta hizkuntza desagertzear daude. Nasa da gure hizkuntza, baina goi mailako ikasketetarako ez du balio. Gaztelera inposatu digute.

Zertan oinarritzen da zuen borroka?

Ideietan eta gizarte erresistentzian, gure herriak bizi duen konfrontazio zuzenean sartu barik. Gobernuak, gerrillak eta talde armatu ilegalek armak erabiltzen dituzte, guk ez. Kolonbian ez digute kasurik egiten, baina nazioartean bai. Dena den, gobernuek Uribe presidentearen terrorismoaren aurkako gerra babesten dute. Kolonbiako gobernuak armetan bakarrik inbertitzen du, eta alde soziala baztertu, jakina denean arazoa ez dela gerrilla bera, baizik eta desberdintasun sozialak. Gu neutralak gara, gatazka errespetatzen dugu, baina aztertu, ulertu eta proposamenak egiten ditugu. Gure erresistentziaren bidez hainbat gauza lortu ditugu, martxak eginda eta bideak moztuta, adibidez.